Teknik SEO rehberi: kurumsal siteler için taramadan yapılandırılmış veriye

Teknik SEO, arama motorlarının bir siteyi sorunsuz tarayabilmesi, doğru sayfaları dizine ekleyebilmesi ve içeriği doğru anlayabilmesi için yapılan altyapı çalışmasıdır. Kurumsal sitelerde bunun temeli taranabilirlik, site haritası, kanonik adres, doğru yönlendirmeler, hız, yapılandırılmış veri ve çok dilli yapının düzgün işaretlenmesidir. İçerik ne kadar iyi olursa olsun, bu katman sorunluysa sayfalar aramada hak ettiği yere ulaşamaz.

Taranabilirlik nedir ve nasıl sağlanır?

Taranabilirlik, arama motorlarının otomatik tarayıcılarının sitedeki sayfalara ulaşabilmesi ve içeriklerini okuyabilmesidir. Bir sayfa hiçbir yerden bağlantı almıyorsa, yalnızca bir form gönderildikten sonra açılıyorsa ya da içeriği tarayıcıda çalışan betiklerle geç yükleniyorsa, tarayıcı onu bulamayabilir veya boş görebilir. Kurumsal sitelerde en sık görülen sorun, önemli sayfaların menüde değil yalnızca bir duyurunun içinde bağlantı almasıdır.

Sitenin kök dizinindeki robots.txt dosyası, tarayıcılara hangi bölümlere girmemeleri gerektiğini söyler. Bu dosyadaki tek satırlık bir hata bütün siteyi aramadan silebilir; özellikle test ortamından canlıya geçişte, test için konan engelleme kuralının canlı sitede unutulması sık yaşanan bir kazadır. Aynı şekilde sayfalardaki dizine ekleme engeli etiketleri de yayın öncesi kontrol listesinde yer almalıdır.

Taranabilirliği güçlendirmek için aşağıdaki maddeler düzenli olarak gözden geçirilmelidir.

• Önemli her sayfa, menüden ya da ilgili sayfalardan en fazla birkaç tıklamayla ulaşılabilir durumdadır.
• Sayfanın ana içeriği, betikler çalışmadan önce de sunucudan gelen HTML içinde yer alır.
• Bağlantılar gerçek bağlantı öğeleriyle verilir ve yalnızca tıklama olayına bağlı düğmelerle gizlenmez.
• Test ve geliştirme ortamları erişime kapalıdır, canlı sitede ise yanlışlıkla bırakılmış engelleme kuralı yoktur.
• Kırık iç bağlantılar periyodik olarak taranır ve düzeltilir.

Site haritası ve kanonik adres nasıl kurulur?

XML site haritası, sitedeki dizine eklenmesi istenen sayfaların listesidir ve arama motorlarına hangi adreslerin önemli olduğunu ve ne zaman güncellendiğini bildirir. Elle hazırlanan site haritaları kısa sürede eskir; bu nedenle site haritasının içerik yönetim sisteminden otomatik üretilmesi, yeni bir sayfa yayımlandığında ya da bir sayfa kaldırıldığında kendiliğinden güncellenmesi gerekir. Site haritasında yalnızca gerçekten yayında olan, yönlendirme yapmayan ve dizine eklenmesi istenen adresler bulunmalıdır.

Kanonik adres ise aynı içeriğe birden fazla adresten ulaşılabildiğinde, hangisinin asıl adres olduğunu belirtir. Aynı sayfanın hem www ile hem www olmadan, hem şifreli hem şifresiz bağlantıyla, ya da sıralama ve filtre parametreleriyle farklı adreslerde açılması, arama motorlarının sinyalleri bölmesine yol açar. Çözüm iki katmanlıdır: önce bütün varyasyonlar tek bir adrese kalıcı olarak yönlendirilir, ardından her sayfada kendini gösteren kanonik bağlantı etiketi kullanılır.

Sayfalandırılmış listelerde, arşivlerde ve etiket sayfalarında kanonik kararını dikkatle vermek gerekir. Her sayfayı ilk sayfaya kanonik göstermek, sonraki sayfalardaki içeriğin bulunmasını zorlaştırabilir. Akademik dergiler ve haber arşivleri gibi çok sayfalı yapılarda, her içeriğin kendi kalıcı adresine sahip olması en sağlam yoldur.

Yönlendirmeler ne zaman ve nasıl yapılmalı?

Bir sayfanın adresi değiştiğinde eski adres boşa düşmemelidir. Kalıcı taşımalarda 301 yönlendirmesi kullanılır; bu, arama motorlarına eski adresin yerini yenisinin aldığını bildirir ve eski adresin biriktirdiği değerin yeni sayfaya aktarılmasına yardım eder. Geçici yönlendirmeler ise yalnızca gerçekten geçici durumlar, örneğin kısa süreli bir bakım sayfası için uygundur.

Site yenileme projeleri, teknik SEO açısından en riskli dönemdir. Eski sitedeki bütün adreslerin bir listesini çıkarıp her birini yeni sitedeki en yakın karşılığına eşleyen bir yönlendirme tablosu hazırlamak, yıllar içinde kazanılan görünürlüğün korunmasının tek güvenilir yoludur. Bütün eski adresleri ana sayfaya yönlendirmek ise kolay ama zararlı bir kestirmedir; arama motorları bu tür yönlendirmeleri çoğu zaman bulunamayan sayfa gibi değerlendirir.

Yönlendirme zincirlerinden de kaçınmak gerekir. Bir adres önce başka bir adrese, oradan da üçüncü bir adrese gidiyorsa, hem ziyaretçi için gecikme oluşur hem de tarayıcı zincirin sonuna ulaşmadan vazgeçebilir. Gerçekten kaldırılan içerikler için ise ziyaretçiye arama kutusu ve ana bölümlere bağlantı sunan, doğru durum kodu döndüren bir bulunamadı sayfası hazırlanmalıdır.

Sayfa hızı teknik SEO'yu nasıl etkiler?

Arama motorları, kullanıcı deneyimini ölçen sinyalleri de değerlendirir ve sayfanın ne kadar çabuk görünür hale geldiği, etkileşime ne kadar hızlı yanıt verdiği ve yüklenirken düzeninin kayıp kaymadığı bu sinyallerin başında gelir. Hız tek başına sıralamayı belirlemez, ancak yavaş bir sayfa hem ziyaretçiyi kaçırır hem de benzer içerikteki rakiplerin gerisinde kalma riskini artırır.

Kurumsal sitelerde hız sorunlarının çoğu birkaç tanıdık kaynaktan gelir: boyutu küçültülmemiş görseller, her sayfada yüklenen ama kullanılmayan betikler, çok sayıda yazı tipi dosyası ve ölçüsü belirtilmediği için yüklenirken sayfayı kaydıran görsel alanlar. Görsellerin modern biçimlerde ve ekran boyutuna göre sunulması, sayfaların sunucuda hazırlanması ve üçüncü taraf eklentilerin sayısının sınırlanması, büyük bir yeniden yapım gerektirmeden belirgin iyileşme sağlar.

Hızı tek bir ölçümle değerlendirmek de yanıltıcı olabilir. Ofisteki hızlı bağlantıda ve güçlü bir bilgisayarda ölçülen süre, ziyaretçilerin büyük bölümünün kullandığı mobil cihaz ve bağlantı koşullarını yansıtmaz. Ana sayfa, en çok ziyaret alan içerik sayfası ve başvuru ya da iletişim formu gibi kritik sayfaların mobil koşullarda düzenli ölçülmesi, sorunların daha ziyaretçi şikâyet etmeden görülmesini sağlar.

Teknik SEO sıralamayı tek başına kazandırmaz; ama iyi içeriğin bulunmasını engelleyen her şeyi ortadan kaldırır.

Yapılandırılmış veri (schema.org) nasıl kullanılır?

Yapılandırılmış veri, sayfadaki bilginin ne anlama geldiğini makinelerin okuyabileceği biçimde anlatan işaretlemedir. schema.org sözlüğü; kurum, makale, etkinlik, kişi, sık sorulan soru ve içerik yolu gibi türleri tanımlar. Bu veri genellikle sayfanın içine JSON-LD biçiminde eklenir ve arama sonuçlarında daha zengin gösterimlerin, örneğin etkinlik tarihlerinin ya da içerik yolunun görünmesinin önünü açabilir.

Kurumsal siteler için temel set genellikle şöyledir: ana sayfada kurumun adı, logosu, adresi ve iletişim bilgisi; yazılarda başlık, yazar, yayın ve güncelleme tarihi; etkinlik sayfalarında tarih, yer ve kayıt bilgisi. Akademik yayın yapan kurumlarda makale düzeyinde işaretleme ayrıca önem taşır. Örneğin Nova JournalPort'ta her makale için schema.org verisi, site haritası ve RSS otomatik üretilir; böylece editörlerin her sayıda bu işaretlemeyi elle hazırlaması gerekmez.

Yapılandırılmış verinin altın kuralı, sayfada görünen içerikle birebir uyumlu olmasıdır. Sayfada yer almayan bir değerlendirme puanını ya da gerçekte olmayan bir soruyu işaretlemek, kazanç yerine güven kaybı getirir. İşaretleme, şablon düzeyinde ve içerik yönetim sistemindeki alanlardan beslenerek üretildiğinde hem doğru hem de sürdürülebilir olur.

Çok dilli sitelerde teknik SEO nasıl yapılır?

Çok dilli bir sitede her dil sürümünün kendi kalıcı adresi olmalıdır; dil, alt dizinle, alt alan adıyla ya da ayrı bir alan adıyla ayrılabilir. Kurumsal siteler için çoğu zaman en yönetilebilir seçenek alt dizindir, çünkü bütün dil sürümleri aynı alan adının güvenini paylaşır. Ziyaretçinin konumuna ya da tarayıcı diline göre zorunlu otomatik yönlendirme ise hem tarayıcıların diğer dil sürümlerine ulaşmasını engelleyebilir hem de ziyaretçiyi istemediği dile kilitleyebilir.

Sayfaların birbirinin çevirisi olduğu, her sayfada hreflang işaretlemesiyle karşılıklı olarak bildirilmelidir. Dil kodları ISO standartlarına göre yazılır ve her dil sürümü hem kendini hem de diğer sürümleri listeler. Hiçbir dil eşleşmediğinde gösterilecek varsayılan sürümün de belirtilmesi önerilir. Bu işaretlemenin elle değil, içerik yönetim sistemi tarafından çeviri ilişkisinden otomatik üretilmesi, eksik ya da tek yönlü bağlantı hatalarını önler.

Çok dilli bir sitenin teknik kontrolünde şu noktalar ayrıca gözden geçirilmelidir.

• Her dil sürümünün başlık ve açıklama etiketleri o dilde ayrı ayrı yazılmıştır.
• Sayfanın dil bildirimi, içeriğin gerçek diliyle uyumludur.
• Çevirisi olmayan sayfalar, olmayan bir çeviriye hreflang bağlantısı vermez.
• Site haritası, bütün dil sürümlerinin adreslerini içerir.
• Dil değiştirici, ziyaretçiyi aynı sayfanın diğer dildeki karşılığına götürür.

Sık sorulan sorular

Site haritası göndermek sıralamayı yükseltir mi?

Hayır, site haritası tek başına sıralamayı yükseltmez. Arama motorlarının yeni ve güncellenen sayfaları daha çabuk keşfetmesine yardım eder. Özellikle çok sayfalı arşivlerde ve sık içerik eklenen sitelerde, sayfaların gözden kaçmaması için önemli bir araçtır.

Kanonik etiket ile yönlendirme arasındaki fark nedir?

Yönlendirme, ziyaretçiyi ve tarayıcıyı fiilen başka bir adrese götürür; eski adres artık açılmaz. Kanonik etiket ise sayfanın açılmaya devam ettiği ama asıl adresin başka olduğu durumlarda kullanılan bir işarettir. Kalıcı taşımalarda yönlendirme, parametreli varyasyonlarda kanonik etiket tercih edilir.

Betiklerle oluşturulan sayfalar arama motorlarında görünür mü?

Arama motorları betikleri çalıştırabilir, ancak bu işlem ek kaynak ve zaman gerektirir ve her zaman eksiksiz sonuç vermez. Başlık, ana metin, bağlantılar ve yapılandırılmış veri gibi kritik içeriğin sunucudan hazır HTML olarak gelmesi, görünürlük açısından en güvenli yoldur.

Teknik SEO denetimi ne sıklıkla yapılmalı?

Kapsamlı bir denetim yılda en az bir kez ve her büyük site değişikliğinden sonra yapılmalıdır. Kırık bağlantılar, dizine eklenme hataları ve site haritası uyarıları ise arama motorlarının site sahiplerine sunduğu yönetim araçlarından aylık olarak izlenebilir.

Teknik SEO çalışmasına nereden başlanmalı?

En verimli başlangıç, robots.txt ve dizine ekleme engellerini, site haritasını, adres varyasyonlarını ve kırık bağlantıları kontrol eden kısa bir denetimdir; bu dört başlık çoğu sitedeki büyük kayıpları ortaya çıkarır. Hız, yapılandırılmış veri ve dil işaretlemesi ise bunların üzerine kurulur. Bir Web Ajans olarak geliştirdiğimiz sitelerde ve platformlarda bu katmanı sonradan eklenen bir ayar olarak değil, şablonların ve içerik yönetiminin parçası olarak kuruyoruz.